Kan keessan itti dabalaa
Ammatti asitti homaa hin jiru — jalqaba maxxansaa.

Saree ykn saree gaaddisa irraa guddifachuu: tarkaanfii fi torban jalqabaa mana keessatti

Onkoloolessa 6, 2026

Bineensa hiriyyaa guddifachuun waadaa badhaasa qabuu fi jireenya kee keessatti gammachuu fi itti gaafatamummaa fiduudha. Saree yookiin saree filatte, adeemsi kun fuula miidhagaa godoo keessaa fudhachuu qofa osoo hin taane waan baay'ee of keessaa qaba. Qophii yaadaan guutame, waan qabatamaa ta’e irraa eegamuu fi mala lallaafaa walitti makamuu barbaada. Qajeelfamni kun tarkaanfiiwwan barbaachisoo siifi bineensa manaa haaraa keessaniif ce’umsi sirrii ta’e mirkaneessuuf barbaachisan kan ibsu yoo ta’u, hariiroo waaraaf bu’uura cimaa akka ijaartan isin gargaara.

Akkaataa Jireenyaa fi Fedhii Keessan Madaaluu

Gaaddisa daawwachuu kee dura, haala jireenyaa fi hojii guyyaa guyyaa kee amanamummaadhaan madaaluuf yeroo fudhadhu. Bineensonni adda addaa sadarkaa anniisaa fi bakka barbaadan adda addaa qabu. Yoo mana jireenyaa xiqqaa keessa jiraattan, sareen anniisaa guddaa qabu sochii qaamaa gahaa ala taʼe malee rakkachuu kan dandaʼu siʼa taʼu, sareen gaʼeessi tasgabbaaʼaa taʼe ykn sanyii anniisaa xiqqaa qabu garuu guddachuu dandaʼa. Sagantaa hojii kee, amala imala keetii fi ijoollee ykn bineensota manaa jiran dabalatee miseensonni manaa biroo jiraachuu isaanii ilaali.

Mee gosa hiriyyaa barbaaddu yaadi. Hiriyaa miilaan deemuuf sochii qabu barbaaddaa, ykn galgala dubbisuuf hiriyyaa callisaa barbaaddaa? Saroonni akka waliigalaatti deemsa, leenjii fi hawaasummaaf yeroo caaseffama qabu kan barbaadan yoo ta’u, sareen yeroo baay’ee of danda’anii kan hojjetan ta’us ammas tapha wal-qunnamtii fi kaka’umsa sammuu barbaadu. Garaagarummaa kana hubachuun bineensa miirrii isaa akkaataa jireenya keetii wajjin walsimu filachuuf si gargaara, kunis namoota dhimmicha keessa jiran hundaaf dhiphina hirʼisa.

Gaaddisa Naannoo Qorannoo fi Daawwachuu

Dhaabbilee gaaddisa fi baraarsaa naannoo keessan jiran qorachuudhaan jalqabaa. Dhaabbilee nageenya bineensotaaf dursa kennan, sakatta’iinsa fayyaa kennan, fi hojimaata guddifachaa ifa ta’e kennan barbaadi. Gaaddisa tokko tokko sanyii addaa ykn umurii adda ta’e irratti kan adda ta’an yoo ta’u, kaan ammoo bineensota adda addaa fudhatu. Gamaaggama dubbisuun ykn hiriyoota irraa gorsa gaafachuun dhaabbata maqaa gaarii qabu argachuuf si gargaaruu dandaʼa.

Yeroo daawwattan naannoo sana ilaalaa. Bakki qulqulluu fi ibsaa gaarii qabu hojjettoota bineensota waliin walitti dhufeenya gaarii qaban mallattoo gaarii dha. Sadarkaan mijataa nama hundaaf waan barbaachisaa ta’eef, yoo danda’ame miseensota maatii keessanii fidaa. Yeroo bineensota mooraa isaanii keessatti fi yeroo walqunnamtii to’annoo jala oole ilaaluun dabarsuu. Argamuun kee, sagalee kee fi tuqamuudhaaf akkamitti deebii akka kennan hubadhu. Naannoo gaaddisa sagalee guddaa fi dhiphina kan qabu ta’uu akka danda’u yaadadhu, kanaaf bineensi qaanfatu jalqaba irratti sodaatoo fakkaachuu danda’a garuu bakka mana tasgabbaa’aa ta’etti al tokko daraaruu danda’a.

Walsimsiisaa Sirrii Filachuu

Bineensa sirrii filachuun bifa qofa osoo hin taane walsimsiisuudha. Umurii, guddinaa fi amala haa ilaallu. Puppies fi kittens adorable ta'us leenjii manaa fi hawaasummaaf yeroo guddaa barbaadu. Bineensonni ga’eessota ta’an yeroo baay’ee dursanii leenji’aniiru, dhuunfaa isaanii hundeessan, akkasumas hojii idilee haaraa wajjin dafanii madaquu danda’u. Bineensonni manaa dullooman yeroo baayyee bira darbamu garuu maatii tasgabbaa’aa ta’eef hiriyyoota ajaa’ibaa fi tasgabbaa’oo ta’uu danda’u.

Hojjettoota gaaddisa waa’ee seenaa bineensichaa gaafadhu. Waa’ee amala bineensota manaa biroo wajjin qaban, mijataa isaan qabachuu isaanii fi dhimmoota yaalaa beekaman kamiyyuu gaafadhu. Aadaaleen biyyaa adda addaa yoo ta’u, gaaddisa maqaa gaarii qaban irra caalaan isaanii haala talaallii fi odeeffannoo spay/neuter dabalatee galmee fayyaa bu’uuraa ni kennu. Hojjettoonni taphoota mijatoo ta’an akka yaada kennan naannoo mana keessanii amanamummaadhaan mari’achuuf qophaa’aa. Ogummaa isaanii amanaa; namummaa bineensotaa nama kamiyyuu caalaa beeku.

Osoo Hin Dhufin Mana Keessan Qopheessuu

Bineensicha gara manaatti fiduu dura mana kee qopheessi. Bakka tasgabbaa’aa bineensi manaa yeroo humna ol ta’u duubatti deebi’uu danda’u murteessii. Naannoo kun siree mijataa, bishaan qulqulluu, fi salphaatti saanduqa balfa isaanii ykn bakka qodaa isaaniitti galuu danda’u of keessaa qabaachuu qaba. Sareedhaaf, meeshaalee manaa eeguuf utubaaleen barruu akka jiran mirkaneessi. Saawwaniif, leenjii saanduqa yoo hojii mana keessanitti mijate ilaalaa, sababiin isaas bakka boolla fakkaatu nageenya qabu waan kennuuf.

Meeshaalee barbaachisoo kanneen akka nyaata mijaawaa, saanii, meeshaalee miidhaginaa fi meeshaalee taphaa walitti qabuu. Nyaata qulqullina olaanaa qabu kan fedhii nyaataa bineensichaa guutu filadhu, yoo barbaachisaa ta’e ogeessa beeyladaa mariisisaa. Balaawwan akka biqiltoota summii qaban, sibiilli laaftuu, ykn wantoota xixiqqoo liqimfamuu danda’an balleessi. Yoo bineensota manaa biroo qabaatte, seensa akkamitti akka uumamu karoorfadhu. Seensa suuta suutaan, urgooftuu irratti hundaa’e yeroo baay’ee dhiphina naannoo xiqqeessuuf akka gaariitti hojjeta. Waan hunda qophaa'ee qabaachuun guyyaa jalqabaa jeequmsa hir'isuun bineensi manaa haaraan sun nageenyi akka itti dhaga'amu gargaara.

Sa'aatii 48 Jalqabaa: Barmaatilee Hundeessu

Guyyoonni lamaan jalqabaa sagalee hariiroo keessanii kaa’uuf murteessoodha. Walqunnamtii tasgabbaa’aa fi tilmaamamuu danda’u taasisuu. Bineensichi bakka nageenya isaaf murtaa’e saffisa mataa isaatiin akka qoratu hayyami. Wal-qunnamtii humnaan hin godhinaa; yeroo qophaa'an gara keessan haa dhufan. Laafaan dubbadhuutii waldaalee gaarii ijaaruuf nyaata dhiheessi. Walsimachuun furtuudha—yeroo wal fakkaatutti nyaachisi, yeroo hunda bishaan dhiheessi, akkasumas boqonnaa mana fincaanii ykn saanduqa balfaa qulqulleessuuf hojii dhaabbataa ta’e qabadhu.

Yeroo jalqabaa kana keessatti daawwattootaa fi sagalee guddaa daangeessaa. Garmalee kakaasuun yaaddoo fiduu danda’a, kunis dhokachuu ykn amala ofirraa ittisuutti nama geessa. Yoo ijoollee qabaatte, bakka bineensichaa akka kabajanii fi suuta itti dhiyaatan barsiisaa. Walqunnamtiin gabaabaa fi gaariin walgahii dheeraa fi humna namaa ol ta’e caalaa gaarii dha. Sadarkaa mijataa isaanii hubachuuf afaan qaama bineensa manaa keessanii ilaalaa. Dhaabbii boqonnaa, suuta jedhee ija jaamsuu ykn funyaan lallaafaa sochoosuun mijataa ta’uu kan argisiisu yoo ta’u, funyaan tucked ykn gurra diriirfame dhiphina agarsiisa. Mallattoolee kana irratti hundaa’uun mala itti fayyadamtu sirreessaa.

Cimsa Pozaatiiviitiin Amaanaa Ijaaruu

Amanaan muuxannoo wal irraa hin cinne fi gaarii ta’een ijaarama. Amaloota barbaaddan kan akka saanduqa balfaa fayyadamuu, yeroo waamaman dhufuu ykn tasgabbiin taa’uu badhaasuuf wal’aansaa fi faaruu fayyadamuu. Adabbii ykn sirreeffama cimaa irraa fagaadhu, kunis amantaa balleessuu fi yaaddoo dabaluu waan danda’uuf. Kanaa mannaa, wanta bineensi sun sirritti hojjetu irratti xiyyeeffadhu. Balaan yoo mudate tasgabbiidhaan qulqulleessuun akka deddeebi’ee hin mudanneef hojii idilee sirreessaa.

Bineensa manaa keessan sammuu fi qaamaan bobbaasuuf yeroo tapha gabaabaa of keessaa qabaa. Sareedhaaf, meeshaaleen taphaa wal-qunnamtii sochii adamsituu fakkeessan, instinct adamsuu uumamaa kakaasu. Saawwaniif taphni fiduu ykn harkisuu carraa sochii qaamaa fi walitti hidhamiinsa ni kenna. Sochiiwwan kun anniisaa gubuu fi walitti dhufeenya keessan cimsuuf gargaaru. Bineensi hundi saffisa mataa isaatiin akka madaqu yaadadhu. Gariin guyyoota muraasa keessatti kan qubatan siʼa taʼu, kaan immoo guutummaatti boqochuuf torban hedduu fudhachuu dandaʼa. Obsii fi gara laafina jechuun marsaa kana keessatti meeshaalee kee baay’ee gatii guddaa qabanidha.

Ida'amuu Yeroo Dheeraa fi Kunuunsa Itti Fufiinsa Qabu

Torban jalqabaa booda, suuta suutaan karaa bineensi manaa keessanii naannoo manaa birootti babal’isaa. Hojii idilee cimsuu fi sirreeffama isaanii hordofuu itti fufaa. Fedhiin fayyaa isaanii akka guutamu mirkaneessuuf torban muraasa jalqabaa keessatti qorannoo fayyaa beeyladaa saganteessuu. Kunuunsa ittisaa, nyaata, fi yaaddoo amala kamiyyuu ogeessa beeyladaa kee waliin mari’adhu. Yeroo hunda qulqulleessuun, kunuunsi ilkaanii fi sochii qaamaa gochuun, waliigalatti fayyaa fi umurii dheeraa akka jiraataniif gumaacha.

Deeggarsa fi gorsa argachuuf hawaasa bineensota manaa naannoo keessanii ykn waltajjiiwwan toora interneetii irratti makamuu yaadaa. Muuxannoo warra guddifachaa fudhatan biroo waliin qooduun hubannoo fi mirkaneessa gatii guddaa qabu kennuu danda’a. Guddifachaa umurii guutuu waadaa akka ta’e yaadadhu. Yeroo sirreeffama jalqabaa keessatti obsaa fi kunuunsi ati goote hariiroo gammachiisaa fi fayya qabeessa ta’eef bu’uura kaa’a. Fedhii bineensa manaa keessanii hubachuu fi dhuunfaa isaanii kabajuudhaan, naannoo kunuunsaa lamaan keessan iyyuu itti guddachuu dandeessan uumta.

Bineensa gaaddisa guddifachuun imala wal argachuuti. Yaadaan qophaa’uudhaan, ogummaadhaan filachuudhaan, fi walitti makamuu lallaafaa dursa kennuudhaan, hiriyummaa gammachiisaa ta’eef waltajjii qopheessita. Adeemsa kana garaa banaa fi waan qabatamaa ta’een hammachuu, akkasumas walitti dhufeenya addaa yeroon guddachaa jirutti gammadi.

Qajeelfama