Kan keessan itti dabalaa
Ammatti asitti homaa hin jiru — jalqaba maxxansaa.

Kutaa Eeggeessaa Veet Keessatti Abbootii Saree Biroo Waliin Walqunnamsiisuu

Onkoloolessa 20, 2026

Seensa

Kutaan eegaa fayyaa beeyladaa iddoo hawaasummaa adda ta'eedha. Bakkeewwan muraasa namoonni kaayyoo waliinii, battalaa: bineensota isaanii kunuunsuu qabatanii itti walitti qabaman keessaa isa tokkodha. Namoonni baay’een yeroo kana akka beellama isaanii dura boqonnaa qofaatti kan ilaalan ta’us, namoota biroo gammachuu fi qormaata addaa abbummaa saree hubatan waliin wal qunnamuuf carraa gatii guddaa qabu ta’a. Haa ta’u malee, walqunnamtii kana keessa naanna’uun madaallii michoomaa fi kabaja iddoo dhuunfaa barbaada. Qajeelfamni kun haala kana keessatti abbootii qabeenyaa saawwan biroo wajjin hojjechuuf tooftaalee qabatamaa ta’an kan kennu yoo ta’u, walqunnamtiin keessan gaarii, kabajaa fi aadaa irratti kan hundaa’e ta’uu isaa mirkaneessa. Qajeelfama salphaa kana hordofuudhaan, eegaa idilee gara yeroo walitti dhufeenya hawaasaa dhugaatti jijjiiruu dandeessa.

Kutaa Dubbisuu fi Yeroo Itti dhiyaattu

Haasaa kamiyyuu jalqabuu dura naannoo fi miira namoota naannoo kee jiran madaaluun barbaachisaa dha. Kutaan eegaa hundi walqunnamtii hawaasummaaf mijataa miti, namni hundinuu waliin haasa'uuf qophaa'aa miti. Haala qilleensaa waliigalaa ilaaluun jalqabi. Kutaan sun tasgabbaaʼaa fi sirna qabeessa moo sochiiwwan hedduudhaan kan guutame dha? Namoonni walitti dhiyeenyaan taa’anii jiru moo qaawwa guddaa gidduu isaaniitti qabatanii babal’ataniiru? Mallattoolee mul’ataa kun sadarkaa hirmaannaa sirrii ta’e murteessuuf gargaaru.

Aadaa hedduu keessatti, keessumaa kutaalee Baha Eeshiyaa fi Kaaba Awurooppaa keessatti, iddoowwan uummataa keessatti walqunnamtii callisaa, gahumsa qabu filachuun cimaan jira. Haalota kanneen keessatti, kolfi gabaabaa ykn mataa ol qabachuun, haasawa guutuu jalqabuu utuu hin barbaachisin beekamtii kennuu gahaa taʼuu dandaʼa. Faallaa kanaatiin aadaa Meditiraaniyaanii ykn Laatiin Ameerikaa keessatti yeroo baay’ee haasawa xixiqqoo irratti bobba’uun akka waan safuu qabuu fi eegamutti ilaalama. Bakki kamiyyuu yoo ta’e, furtuun anniisaa kutaa sanaa wajjin walsimsiisuudha. Namni hundi bilbila isaanii ykn meeshaalee dubbisaa irratti kan xiyyeeffate yoo fakkaate, walqunnamtii keessan gabaabaa fi gadi aanaa ta’e godhaa. Namoonni boqonnaa kan qaban yoo mul’ataniifi naannoo isaanii ilaalaa kan jiran yoo ta’e, kun carraa gaarii qunnamtii jalqabsiisuuf ta’a.

Yeroonis murteessaadha. Nama waraqaa dammaqinaan guutaa jiru ykn bilbilaan dubbatu addaan kutuu irraa fagaadhaa. Yeroo namni tokko meeshaa isaa irraa ol ilaalu ykn yeroo namni simannaa maqaa waamu, yeroo uumamaan dhaabbatu eegi. Yeroo baayʼee kolfi salphaafi hoʼaan kolfi bubbee cabsu isa hunda caaludha. Iddoo dhuunfaa nama biraa irratti osoo hin fe’iin banaa ta’uu agarsiisa. Yoo kolfa sana deebisan yaada gabaabaa itti fufuuf ibsaa magariisa qabda. Yoo ofirraa ilaalan ykn hojii isaanii irratti xiyyeeffatanii hafan, kophummaa filachuu isaanii kabajuun sochii mataa keetii itti fufi.

Ilaalcha Waliinii irraa eegaluun

Namni biraa walqunnamtiidhaaf banaa ta’uu isaa erga mirkaneessitee booda, tarkaanfiin itti aanu bakka waloo barbaaduudha. Karaan kana gochuuf bu’a qabeessa ta’e waan battalaa fi mul’atu irratti yaada kennuudha. Since you are both in a veterinary setting, the context provides natural conversation starters. Amala saree ofii ykn kan isaanii irratti yaada kennuu dandeessa, wanta gaarii ykn nama kofalchiisu tokko hubattee. Fakkeenyaaf, sareen tokko osoo eegu tasgabbiidhaan taa'ee yoo jiraate, "Sareen kee akkas amala gaarii qaba," ykn meeshaa taphaatiin yoo taphatan, "Sun meeshaa taphaa jaallattu fakkaata" jechuu dandeessa.

These observations work well because they are low-stakes and relevant to both parties. Isaanis ibsa dhuunfaa gadi fagoo hin barbaadan, kunis wal arguu gabaabaa keessatti sodaachisaa ta’uu danda’a. Instead, they focus on the shared experience of caring for an animal. Haalli kun akka addunyaatti kan hubatamee fi yeroo muraasaaf kan nama mufachiisudha. It allows the conversation to flow naturally from one observation to another. Fakkeenyaaf, amala tasgabbii sanyiin isaanii erga galateeffattee booda, yeroo daawwannaa bineensa manaa isaanii boqonnaa akka argatu gochuuf barmaatilee addaa qabaachuu isaanii gaafachuu dandeessa. This opens the door for exchanging tips and experiences, which is often appreciated by fellow owners.

Yaadota jalqabaa kana gabaabsuun barbaachisaadha. Galmi fedhii kakaasuu malee haasawa irratti ol’aantummaa qabaachuu miti. Allow the other person to respond and expand on the topic if they wish. Yoo deebii gabaabaa kennanii bilbila isaaniitti deebi'an kana tolaan fudhadhaa. If they engage further, you can continue the dialogue. Kaayyoon walqunnamtii kanaa falmii dheeraa ykn seenaa jireenyaa bal’aa osoo hin taane wal-faayidaa fi dhaabbata gammachiisaa ta’uu isaa yaadadhu. Wantoota salphaa fi haala battalaa irratti xiyyeeffachuun walqunnamtiin sun nama dhimmicha keessa jiru hundaaf mijataa akka ta’u mirkaneessa.

Iddoo fi Daangaa Dhuunfaa Kabajuu

While connecting with others is the goal, respecting personal boundaries is equally important. Aadaan adda addaa dhiyeenya qaamaa fi iddoo dhuunfaa ilaalchisee seera adda addaa qabu. In some regions, standing close to another person is considered friendly and engaging, while in others, it may be perceived as intrusive. Observe how others in the room position themselves. If people tend to sit with some distance between chairs, maintain that distance. Yoo walitti dhihoo taa'an amala sana calaqqisiisuu dandeessa.

Daangaan afaaniis iddoo guddaa qaba. Namoonni tokko tokko haasawa gabaabaa fi hojiirra ooluu filachuu dandaʼu. Namni biraa deebii gabaabaa kennuu ykn sa’aatii isaa yeroo baay’ee sakatta’aa akka jiru yoo hubatte, walqunnamtii sana safuudhaan xumuruuf mallattoodha. A simple "Have a great day" or "Hope your appointment goes well" is sufficient. Namni kaan haasawa sana xumuruuf fedhii guddaa kan qabu yoo fakkaate haasawa sana dheeressuuf dhiibbaan sitti hin dhagaʼamin. Mallattoolee kana kabajuun xiyyeeffannaa kan argisiisu siʼa taʼu, yeroo baayʼee immoo yaada gaarii kan dhiisudha.

Dabalataanis, sadarkaa sagalee irratti xiyyeeffadhu. Kutaawwan eegaa fayyaa beeyladaa yeroo baayyee bakka namoonni itti boqochuuf ykn hojjechuuf yaalan waliin qooddatanidha. Keessumaa kutaan sun callisaa yoo taʼe sagalee kee sagalee giddu galeessa taʼe qabadhu. Kolfa guddaa ykn sochii qaamaa namoota kaan jeequu dandaʼu irraa fagaadhu. Garee tokko wajjin yoo jirta taʼe, haasawa sana naannoo dhihoo jirtu keessatti akka qabamu gochuuf yaali. Yaadni kun naannoo tasgabbaa’aa ta’e eeguuf kan gargaaru yoo ta’u, kunis namaafi bineensota dabaree isaanii eegaa jiraniif faayidaa qaba.

Gorsaa fi Muuxannoo Qabatamaa waliif qooduun

Abbootii saawwan biroo waliin wal qunnamuuf wantoota gatii guddaa qaban keessaa tokko gorsa qabatamaa waljijjiiruudha. Kutaa eegaa keessa kan jiru hundi qormaata wal fakkaatu waan mudatuuf, gorsa waliif qooduun wal-fayyaduu danda’a. Mata dureewwan akka akkaataa sanyiin narvii qabu naannoo kilinikaa wajjin akka walmadaalu gargaaruu dandeessu, gorsa meeshaalee taphaa daaku yeroo dheeraa turuu danda’an, ykn tooftaalee dhangala’aa to’achuuf gargaaran irratti mari’achuu dandeessu. Mata dureewwan kunniin beekumsa duubbee bal’aa osoo hin barbaachisin barbaachisoo, faayidaa kan qabaniifi mari’achuuf salphaadha.

Gorsa yommuu qooddan gabaabaa fi qabatamaa taʼe akka taʼu godhaa. Nama biraa yeroo tokkotti odeeffannoo baay’eedhaan humnaan ol ta’uu irraa of qusadhaa. Kanaa mannaa, gorsa gargaaru tokko ykn lama kennitee galtee isaanii gaafadhu. Fakkeenyaaf, "Firaasha barame fiduun sanyiin koo akka tasgabbaa'u akka gargaaru argadheera. Tooftaa kan keetif hojjetu qabdaa?" Kunis barsiisa osoo hin taane tumsa affeera. Muuxannoo isaaniif iddoo guddaa akka kennituu fi isaan irraa barachuuf fedhii akka qabdu argisiisa.

Mala adda addaatiif banaa ta’i. Wanti saree tokkoof hojjetu kan biraatiif hojjechuu dhiisuu danda’a, kunis guutummaatti gaarii dha. Galmi isaas yaada waliif qooduudha malee malli kee akka caalu namoota biroo amansiisuu miti. Yaada isaanii dammaqinaan dhaggeeffadhuutii hubannoo isaaniif beekamtii kenni. Waljijjiirraan wal-jijjiirraa kun miira hawaasummaa fi wal-deeggarsa guddisa. Bineensota manaa isaaniif kunuunsa hundarra gaarii ta’e kennuudhaaf carraaqqii godhan keessatti kophaa isaanii akka hin taane nama hunda yaadachiisa. Waljijjiirraan xixiqqoo kunniin yoo gabaabaa ta’ellee walitti dhufeenya waaraa fiduu danda’u, miira hubannoo fi jaalala waliinii uumuudhaan.

Garaagarummaa Aadaa Walqunnamtii Keessatti Naanna'uu

Akka dhaggeeffattoota addunyaatti akkaataan qunnamtii aadaa hunda keessatti garaagarummaa guddaa akka qabu hubachuun barbaachisaa dha. Biyyoota tokko tokko keessatti kallattiidhaan dubbachuun gatii guddaa kan argatu siʼa taʼu, haasawaan gaʼumsaa fi yaada gaarii akka taʼu irraa eegama. Kaan keessattis, haasawa xixiqqoo fi oduu durii dhuunfaatiin walitti dhufeenya uumuun barbaachisaa ta’ee fudhatama. Garaagarummaa kana beekuun, mala kee haala naannoo sanaa wajjin akka walsimutti madaqsuu si gargaaruu dandaʼa.

Aadaa kallattiidhaan iddoo guddaa kennu keessatti yaada kee ifaafi gabaabaa taʼe qabadhu. Nagaa garmalee balʼaa taʼe ykn seensa dheeraa taʼe dubbachuu irraa fagaadhu. Yeroo baayʼee galatni ykn gaaffiin salphaan gahaadha. Aadaa hariiroo ijaaruuf dursa kennu keessatti, yeroo fudhadhuutii haasawa xixiqqoo michuu taʼe irratti hirmaadhu. Waa’ee guyyaa isaanii ykn seenaa saree isaanii gaafadhu. Deebii isaaniif fedhii dhugaa argisiisi. Akkaataa kee seera naannoo wajjin walsimuun madaqsuudhaan kabajaa fi miira aadaa agarsiifta, kunis qulqullina walqunnamtii keetii guddisa.

Gufuun afaaniis gahee qabaachuu danda’a. Nama afaan isaa jalqabaa kan kee irraa adda ta’e waliin yoo dubbatte, ifaafi saffisa giddu galeessaan dubbadhu. Jechoota salphaa fayyadamuu fi jechoota akka gaariitti hiikuu dhiisuu danda’an irraa fagaachuu. Jechoota kee deggeruuf kolfi sochii qaamaa fayyadami. Obsi furtuudha. Nama biraa yeroo akka adeemsisuuf fi deebii kennuuf kenni. Yoo wal hubachuu dhabuun uumame suuta qulqulleessuun itti fufaa. Galmi isaas bu’a qabeessa ta’ee waliin haasa’uudha malee, qaxxaamuraa guutuu ta’e argachuu miti. Tattaaffiin kun kabaja duubbee nama biraa kan agarsiisu yoo ta’u, walitti dhufeenya gaarii akka uumamu gumaacha.

Xumura

Kutaa eegaa beeyladaa keessatti abbootii saree biroo waliin wal qunnamuun hawaasa ijaaruu fi muuxannoo qooddachuuf karaa salphaa garuu badhaasa qabuudha. Kutaa dubbisuudhaan, ilaalcha waliinii irraa jalqabuudhaan, daangaa kabajuun, gorsa qabatamaa waljijjiiruudhaan, fi seera aadaa wajjin walsimsiisuudhaan, walqunnamtii hiika qabu kan muuxannoo eegaa nama hirmaate hundaaf guddisu uumuu dandeessa. Yeroon walitti dhufeenyaa kun qaama hawaasa guddaa jaallattoota bineensota manaa ta’uu keenya nu yaadachiisu, tokkoon tokkoon keenya gammachuu fi qormaata bineensota keenya kunuunsuu keessa darban. Kolfa gabaabaa yookiin gorsa gargaaru yoo wal jijjiirtan, sochiiwwan xixiqqoo kun naannoo caalaatti deggersaa fi nama hawwatu akka jiraataniif gumaacha godhu. Yeroo itti aanutti ogeessa beeyladaa bira eegaa jirtu, yeroo muraasa fudhachuun namoota naannoo kee jiran waliin wal qunnamuuf yaadaa. Walqunnamtiin gabaabaan kun guyyaa kee irratti ho’aa fi hubannoo hin eegamne akka fidu hubachuu dandeessa. Namoota taateewwan hawaasa naannoo ykn walgahii dabalataa argachuuf fedhii qabaniif, TodayMap maxxansa akkasii kaartaa kallattiin bilisaa irratti agarsiisa, karaa walitti hidhamiinsa kana kutaa eegaa bira darbee dheeressuuf dhiyeessa.

Qajeelfama