Aqeju tiʼchaq tuʼn tbʼant quʼn qjunalx aju axix tok tbʼanel
2026-09-27
A amb´il tjunalx mya b´a´n n-el nik´b´aj ti´j tza´n jun amb´il te q´uqb´il kyk´u´j txqantl tu´n ky-pon tuk´ila, noqtzun ayetzi´n jun tb´anil amb´il tun t-xi t-xnaq´tza´na tib´a ex tun t-xi tzalaja. Aj t-xi tqona amb´il tjunalx, n-tzaj tqona tzaqpib´l tun t-xi b´eta toj t-xilen, tun t-xi t-sk´o´na aju tajb´ila, ex tun t-xi t-chjet juntl majl mya il ti´j tu´n t-xi t-ximana. Qa at toj jun tnam at nim xjal toj moqa toj jun kojb´il nya nim xjal, a twitz tx´otx´ n-tzaj tq´o´n nimxix t-xilen t-xnaq´tzb´il n-chi b´ant tu´n t-xi´ya tjunalx. A u´j lu n-xnaq´tzan kyi´j aq´untl b´a´n, b´a´n n-ok t-xnaq´tza´n tun t-xi t-xnaq´tza´na amb´il teya tjunalx, n-ok t-xnaq´tza´n qa aye kostumbr ti´j tmojb´ab´il kyib´ xjal ex ti´j kymod xjal n-chi ch´expaj toj junjun tnam.
Q´onka twitza ti´j t-xmilala
Jun kyxol qeju tten mas b´a´n tu´n t-xi tzalaja ti´j amb´il tjunalx, aju tu´n toka te jun turista toj t-xmilala. nim xjal n-chi anq´in toj junjun kojb´il toj nim ab´q´i extzen mya n-chi ky-ka´yin tkyaqil t-xilen ky-tx´otx´. Aj t-xi´ya b´et tjunalx n-chi tzaj tqona tun t-xi´ya tka´yina junjun tqanil ti´j b´inchb´il ja, twitz tx´otx´, extzen kyi´j tal k´ayb´il n-chi b´ant t-xi´n t-ximana aj t-xi´ya b´et tuk´e t-xnaq´tzb´ena. Tzyet tuʼn tjaw tjyoʼna jun bʼe naʼmx t-xiʼya toj. Qʼonka twitza tiʼj alkye tten in chʼexpaj spikʼun toj tkyaqil qʼij ex alkye tten in kubʼ kynaʼn junxichaq bʼe toj junxichaq ambʼil. A b´inchb´en lu n-onin ti´ja tun t-xi t-xnaq´tza´na jun tmojb´ab´il tib´a tuk´e t-xmilala. Toj nimku tnam, aju b´etb´il jun tnejel tten b´etb´il ex aju t-xilen t-xnaq´tzb´il, tu´ntzun t-xi t-ximana t-xilen t-xilen t-xnaq´tzb´il, jaku tz´onin ti´j t-xnaq´tzb´ila. Jun techel, toj junjun tnam, n-chi ayon tu´n t-xi´ b´et jun rat, atzun toj juntl, jun b´et ch´in, mas n-chi b´et t-xilen t-xilen. Ajb´en amb´il lu tun t-xi t-ximana kyi´j cafés, parques, exttzen k´ayb´il n-chi tzalaj ti´j t-xim teya, b´inchama jun mapa toj t-ximb´etza kyi´j najb´il n-chi tzalaj ti´j t-xim teya.
Q´onka twitza kyi´j k´ayb´il ex kyi´j k´ayb´il wab´j
A wab´j jun yol te tkyaqil twitz tx´otx´, extzen a wab´j tjunalx jun b´a´n t-xilen extzen jun tb´anel t-xilen. Aju´ t-xi´ya kyoj k´ayb´il extzen kyoj k´ayb´il te wab´j n-chi tzaj tqona tun t-xi´ya t-xnaq´tza´na tuk´e t-xjalila toj jun amb´il mya nim t-xilen. B´a´n tu´n t-xi t-wa´na junjun wab´j n-chi tzalaja ti´j extzen mya b´a´n tu´n t-ximana ti´j qa k-xel ky-tzalaj aye tuk´ila kyi´j. A jlu tb´anilxix toj junjun kojb´il jatumel nim toklen ky-b´inchb´en xjal ti´j wab´j toj b´e. Qʼonka twitza tiʼj alkye tten in che qanin ex in che waʼn xjal te tnam; a jlu in tzaj tqʼoʼn qnabʼil tiʼj ritmo ex tiʼjju tajbʼil junjun qʼij. Qa n-chi tzaj tch´ixwiya, b´a´n tu´n ttzaj tna´na qa nim xjal n-chi wa´n kyjunalx n-chi b´et toj junjun cafetería ex bistros twitz tx´otx´. B´a´n t-xi ti´na jun u´j moqa noq b´a´n tu´n t-xi tzalaja ti´j tq´ajq´ajel ex ti´j aq´untl. A aq´untl lu n-chi tzaj tqona t-xim, qu´n n-xi t-ximana tkyaqil ti´j t-samel, t-xim ex t-xmakal t-wa. Ax ikx n-chi onin kyi´j ky-k´ayb´il tnam. Aj t-xi´ya kyoj k´ayb´il, b´a´n tu´n t-ximana ti´j t-xim tnam ti´j t-xnaq´tzb´il ex ti´j t-xnaq´tzb´il, qu´n aye t-xnaq´tzb´il lu junxitl kyxol kykyaqil tnam. At junjun tnam n-chi ky-ximen tu´n t-xi ky-b´inchen junjen q´oj, atzun junjuntl n-chi tzalaj ti´j junjun chojb´il exttzen tu´n t-xi b´inchet junjun aq´untl toj jun rat. Aju´ t-xi´ t-xnaq´tzan tib´ kyi´j qeju´ kawb´il lu´ n-chi yek´unte t-xtalb´il extzen n-chi tzaj tq´o´n jun tb´anil tmojb´ab´il tib´.
Q´onk t-xim ti´j junjen b´inchb´en b´a´n
A amb´il tjunalx b´a´n tun t-xi b´inchet junjen b´inchb´en qu´n n-chi tzaj tqona tun t-xi q-ximana mya b´a´n. Aye aq´untl tze´nku b´inchb´il tilb´ilal, tz´ib´b´il, b´inchb´il tilb´ilal, moqa b´inchb´il t-xb´alun, il ti´j tu´n tten jun ky-xim extzen n-chi kub´ tpa´n kyib´ toj k´lojin. Jyo´n jun t-xnaq´tzb´il n-ok tmojb´an tib´ tuk´a t-xim ex q´onxa amb´il te. Jun techel, qa n-tzalaja ti´j t-xnaq´tzb´ila, b´eta tuk´e t-camera extzen tz´ok tq´o´n twitza ti´j t-xilen t-spik´umal ex t-xlekumal extzen mya noq kyi´j t-xilen tx´otx´. Qa mas tajb´ila tu´n t-tz´ib´ina, b´a´n tu´n t-xi ttz´ib´ina toj jun u´j ti´j t-xilen t-xnaq´tzb´ila toj q´ij. Aye aq´untl lu n-chi onen tun t-xi t-ximan t-xim extzen tun t-xi t-ximan t-xnaq´tzb´il. Ax ikx n-chi tzaj kyq´o´n jun t-xim ti´j b´inchb´en aju´ mya t-xilen tuk´il jun t-xilen t-xilen. Mya il ti´j tu´n tten junjun ti´chaq nim twi´; jun cuaderno moqa jun cámara te smartphone b´a´n. A t-xilen a t-xilen extzen tzalajb´il. Aj tbʼet ambʼil, jakulo tzʼok tqʼoʼn twitza tiʼj qa in chʼiy mas tojtzqibʼila ex qa in nok tqʼoʼna mas toklen aju in bʼaj toj tanqʼibʼila tkyaqil qʼij. Aye hobbys creativos ax ikx n-chi ajb´en te jun amb´il te ojlab´l, n-chi tzaj tqona tun t-xi t-ximana kyi´j t-xim ex kyi´j t-xim toj jun tten b´incha´n. A b´inchb´en lu n-chi b´ant tu´n t-xi t-ximana ti´j tib´a ex tu´n t-xi tq´o´na mas q´uqb´il tk´u´ja ti´j t-ximb´etza tun t-xi tzalaja.
Q´onk t-xi´ya kyoj ninq´ij te q-b´inchb´en extzen kyoj museos
Aye museos, galerías, extzen teatros junjen tb´anel najb´il tun ky-pon xjal kyjunalx. Myia aju´ presión tun t-xi yolina kyi´j yek´b´il jun rat moqa tun t-xi t-ximana alkye yek´b´il k-xel tka´yina, b´a´n tu´n t-xi t-ximana ti´j t-xilen. nimku jaxnaq´tzb´il n-chi tzaj kyq´o´n junjen u´j te b´itzb´il exttzen junjen tqanil tz´ib´in tun t-xi q´et amb´il te xnaq´tzb´il tjunalx. B´a´n t-xi t-ximana nim amb´il toj junjun tnej n-chi tzalaja ti´j extzen b´a´n tu´n t-xi´ya toj juntl t-xaq. A flexibilidad lu n-chi tzaj tqona t-xilen extzen tzalajb´il. Toj nimku tnam, aye museos n-chi ok q´o´n te junjen najb´il te ximb´etz toj ch´in yol, kyja´tzun nim toklen tu´n t-xi qka´yin aye kawb´il te ch´in yol. At junjun tnam n-chi kyq´ama´n kye xjal tu´n ky-yolin tuk´il tzalajb´il axpe ikx toj junjen najb´il mya b´a´n, atzun junjuntl n-chi kyq´o´n amb´il te ch´in yol. Qʼonka twitza kyiʼj kawbʼil te tnam aj tokxa. Ax ikx jaku tzʼonin qiʼj tuʼn qxiʼ qjunalx kyoj xnaqʼtzbʼil moqa kyoj taller. B´a´n t-ximana tkyaqil ti´j tqanil n-yolin extzen mya b´a´n tu´n t-ximana kyi´j junjun yolb´il. Tb´ajlenxi´tzun, b´a´n t-xi tka´yina qa at mas ti´chaq tu´n t-xi tq´ama´na aj tok tojtzqi´na qe tamiwoya, qu´n o tz´el tniky´a ti´j amb´il tu´n t-xi t-ximana ti´j tqanil. A tten lu n-ok tch´expu´n aju´ consumo pasivo te jun b´inchb´en aq´untl. Ax ikx n-onin ti´ja tun t-xi t-b´incha jun t-xnaq´tzb´il t-xnaq´tzb´il t-xnaq´tzb´il t-xnaq´tzb´il t-xnaq´tzb´il t-xnaq´tzb´il t-xnaq´tzb´il t-xnaq´tzb´il t-xnaq´tzb´il t-xnaq´tzb´il twitz t-xnaq´tzb´il twitz jun t-xnaq´tzb´il jun k´loj xjal.
B´inchama b´etb´il ex t-xnaq´tzb´il
A b´etb´il tuk´il tnab´l jun aq´untl nya kwest extzen nim tipumal n-ok tmojb´a´n t-xilen t-xmilal tuk´e t-xilen t-ximb´etz. Mya ikyjo tze´n jun b´etb´il najchaq, aju b´etb´il tuk´a t-xim n-chi tzaj tqona tu´n tok tq´o´n twitza ti´j t-xmilala ex ti´j t-xew. Jyo´n jun parque, jun jardín, moqa jun b´e mya b´a´n. B´eta ch´inx extzen tz´ok tq´o´n twitza ti´j t-xim t-xaq b´e, ti´j tq´ajq´ajel ky-b´e chyu´j extzen kyi´j b´e, extzen ti´j t-xew kyq´iq´. A b´inchb´en lu n-onen tun t-xi´ t-ximan t-xob´il extzen tun t-xi´ t-xnaq´tza´n t-xim. A t-xilen t-xilen toj tnam jatumel at jun t-xilen t-xilen t-ximb´etz. Qa ma tzʼok tqʼoʼn twitza tiʼj jun tiʼ toj jun ambʼil, jaku kubʼ tnajsaʼna t-ximbʼetza ex jaku tzʼok tqʼoʼna toklen ambʼil jaʼlo. A aq´untl lu n-chi b´ant kye kykyaqil xjal, noq ti´xku ky-ab´q´i extzen ky-b´inchb´en. Mya il ti´j tu´n t-xi b´inchet junjun ti´chaq ex jaku b´ant toj ch´in amb´il toj tkyaqil q´ij. Toj junjun kojbʼil, aju bʼetbʼil jun aqʼuntl in bʼant kyuʼn kykyaqil xjal, tuʼntzunju jaku tzʼok tkeʼyina junjuntl xjal in bʼant ax jlu kyuʼn. Toj junjuntl, jun aq´untl tjunalx. Kykab´il t-xilen n-chi tzaj kyq´o´n amb´il tun t-xi q´et tmojb´ab´il tib´ moqa tun t-ximen. A tajb´il mya tun t-xi´ t-xnaq´tza´n jun t-xilen t-xilen, noq o´kx tun t-xi´ t-xnaq´tza´n aju´ b´e tuk´e t-xnaq´tzb´il. A t-xim lu jaku tz´onin ti´ja tun t-xi t-xnaq´tza´na ex jaku tz´onin ti´ja tu´n t-xi tzyet moqa tu´n t-xi t-xnaq´tza´na q´ij tuk´e t-xim.
B´a´n tu´n tajb´en junjen onb´il digitales te tmojb´ab´il tib´
Exttzen aju amb´il tjunalx atzun t-xilen tu´n t-xi ttzaqpi´na kyi´j presión sociales, aju tu´n ttena toj ttxolil jaku tz´onin ti´j t-xnaq´tzb´ila. Aj tajb´en junjen onb´il te t-xmilala tun t-ximana ti´chaq n-b´ant tu´na, jaku tz´onin ti´ja tu´n tajb´en amb´il teya. Jun techel, a TodayMap n-chi yek´unte junjen tqanil lu toj jun mapa n-chi b´et t-xilen, n-chi onen teya tun t-xi tka´yina junjun b´ajsb´il t-xe t-xmilala extzen junjun t-xmilala n-ok tmojb´an tib´ tuk´a t-xim. A onb´il lu n-ku tz´onin tun t-xi t-ximana tun t-xi b´eta moqa tun t-xi jyone junjen cafés mya b´a´n t-xi t-ximana tun t-xi t-ximana. Tu´n t-xi t-ximana jun lista kye najb´il tu´n t-xi´ya, n-b´inchena jun b´e t-xi´ya t-xnaq´tza´na aju´ n-ok t-xnaq´tza´na t-xilen t-xnaq´tzb´ila. A tten lu n-chi tzaj tqona tun t-xi t-ximana qa a amb´il n-xi t-ximana tjunalx, b´a´n ex tzalajb´il. B´a´n t-xi t-xq´uqina qe najb´il, b´a´n tu´n t-xi ttz´ib´ina alkye amb´il n-chi jaqet, ex b´a´n tu´n t-xi tka´yina t-xilen t-xnaq´tzb´ila. Aju tten lu ax ikx in nonin tuʼn tel nikʼbʼaj kyiʼj qe perla ewin qe aju jaku che kubʼ qʼoʼn toj uʼj te bʼetbʼil. N-chi tzaj tqona tun t-xi b´inchet jun xpich´b´il ti´j t-xim teya extzen mya ti´j junjun t-xim. Aj tajb´en qe onb´il lu tojxix tumel, a t-xilen tu´n t-xi q´et amb´il te yek´b´il tuk´e t-xilen axix tok. Qʼonka twitza tiʼj t-mapa naʼmxtoq t-xiʼya, yajxitl qʼonxa aju aparato najchaq tuʼntzun tok tmojbʼan tibʼa tukʼilju at ttxlaja. A t-xilen lu n-chi tzaj tqona qa a tecnología n-chi onin ti´j t-xnaq´tzb´ila extzen mya n-chi tzaj tqona t-xilen.
B´ajsb´il
Aju tu´n t-xi qnajsa´n amb´il qjunalx jun tb´anil xnaq´tzb´il n-chi tzaj tqona t-xilen tzaqpib´l ex t-xilen t-xilen. Aj t-xi´ya t-xnaq´tza´na toj t-xmilala, aj t-xi´ya tzalaja ti´j wab´j te tnam, aj t-xi´ya toj junjen b´inchb´en, aj t-xi´ya kyoj temb´il te q´inumal, aj t-xi´ya b´et toj t-xim, ex aj tajb´en junjen onb´il te tmojb´ab´il tib´a, jaku tz´ok tch´expu´na amb´il tjunalx tu´n t-xi´ya toj jun tb´anel amb´il. Aye aq´untl lu n-chi ky-ok ky-q´o´n ky-wi´ kyi´j junjun ky-xim xjal extzen n-chi ky-q´on ky-q´uqb´il kyk´u´j xjal ti´j ch´iyb´il. Tz´okx t-ximana ti´j tzaqpib´l te amb´il tjunalx tun t-xi t-xnaq´tzana ti´chaq axix tok n-gan teya ex tun t-xi t-ximana jun tmojb´ab´il tib´ tuk´a t-xmilala. Tzaj tzyet tu´n ch´in, tenxa t-xim, extzen tzalaja ti´j t-xnaq´tzb´il ti´ja ex ti´j t-xmilala.
tza´n tten tu´n ky-ok tamiw toj jun ak´aj tnam: 15 nab´il n-chi b´ant