Kite mi nwangu jurimo i adhura manyen: paru 15 ma tiyo

Wotho i adhura manyen ubedo lembe ma nyangu dhanu man ma nyayu lworo. Kadok nyo anyonga ma kwong mi wotho i yo ma jung'eyo ongo man nwangu kafe mi kabedu copo bedu ber, peko mi gieru dul pa dhanu ma ber bino lubo. Bedo ku jurimo calu jadongo mito bedo moth, bedo moth, man bedo moth mi wok woko kud i kabedu peri maber. Buku maeni mio yore apar abic maber ma bikonyi ni bedo karacelu ku dhanu mukende, ma juyike pi dhanu mi ng'om zoo ma kura migi copo bedu tung tung. Kadi bed ni itiye i adhura madit ma dhanu bedo i iye nyoke i adhura ma ling, paru eni nen ikum yubu kare mi wec mandha nikadhu kud i paru marom man bedo nuti kare ku kare.

Ti ku miti man timo ma rom

Yo acel maber mi rombu ku dhanu utiye ni kadhu kud i timo lembe ma imaru. Lembe ma dhanu zo maru timo the lembe maber mi wec man jwigo peko mi wec ma kwong.

• Dony i kanambu mi kabedo peri: Yeny kanambu mi buku, kanambu mi wothu, nyo tuko mi dyewor. Kabedo eni cwaku wec pien dhanu ceke utiye keca pi the lembe acel.
• Nwangu ponji: Kyewo nying peri i ponji mi tedo, dhok, nyo cal. Bedo i somo kare ku kare konyo ni bedo ku ngec maber ku ju ma gisomo kugi, man eketho bedo yot ni caku wec kudgi ikind kare.
• Jami kony: Bedo i tic mi konyo dhanu uketho ibedo karacelu ku dhanu ma gitiye ku kura marom. Tic karacelu iwi tic moko cwio bedo karacelu manangu epe ku peko mi bedo karacelu.

I thek madwong, tic mi gurup ber loyo rombo acel acel. Nen cik mi kabedu peri ni neno ka coko mi gurup ubedo yore maber mi bedo karacelu.

Ti ku kabedu peri mi tic nyo kabedu peri mi somo

Lembe peri ma kubang ceng ketho ibedo kago ku dhanu mukende ma gitiye ku tic marom. Tiyu maber ku kabedu eni copo kelo jurimo ma rii.

• Cam cam mi diewor ku juwadi mi tic: Kakare mi camu kende i kom peri, bed ku juwadi mi tic i ot mi yom cwiny nyo i ot amata ma ceng. Tim ma yot eni ecopu telu ni bedo karacelu ku dhanu kare ku kare.
• Bed i coko ma jutimo i ngei tic: Ofis madwong bedo ku coko ma yot. Kadi nang ibedo ngati ma maru ling, bedo i coko eni nyutho miti mi bedo karacelu ku jutic peri.
• Keth gurup mi somo: Ka ibedo nyathin musomo, yik nyo donjo i gurup mi somo miyo kare maber mi weco ku juwoth peri i kabedo ma peko ope i iye.

Bed ma ingeyo kura mi tic i ngom peri. I kabedu moko, bedo karacelu ingey sawa mi tic ubedo piny ma timire, ento ikabedu mukende, cik mi tic jubedu ka lubo.

Jol kabedo mi pacu

Kabedo pa lwak ubedo kabedo mi kwo pa dhanu. Bedo i kabedo eni pol kare konyi ni doko ngati ma ingeyo, ma pol kare ubedo timo mir acel mi bedo jurimo.

• Lin i ot amata mi kabedu peri kare ku kare: Yier ot amata ma ceng ku pacu peri nyo ka tic peri man ibed i iye kare ku kare. Baristas man ju ma bino kare ku kare gingeyo wang dhanu ma gingeyo man gicopo caku wec ma yot.
• Nen soko mi pacu: Soko pa jurufur man soko mi kabedu utiye kabedo maber mi wecu ku juwil man juwil mukende. Wec eni pol kare gibedo ma nok ento ma ber.
• Ti ku ot buku pa lwak: Ot buku miyo kabedo ma ling pi kwano buku ento de bedu ku yub macalo wec pa jugor nyo ponji. Lembe eni kelo dhanu ma mitu ponji man wec.

I adhura madwong, kabedo mi yom cwiny man podho ubedo kabedo mi bedo karacelu. Bedo iwi kom nyo bedo ikind ju ma timo tic mi yot kum i kabedo mi yom cwiny copo bedu yore mayot mi rombu ku jupandu.

Bed i coko man kwir mi kabedo peri

Lembe ma jutimo i pacu miyo kabedo maber ma ketho dhanu bedo agonya man wec. Coko eni ber pi rombu ku dhanu ma gitiye i paru mi bedo karacelu.

• Cidhi i kwir mi tekwaro: Cidhi i kwir mi kabedu, kwir mi wer, nyo wotho mi cal. Lembe eni pol kare bedu ku tic ma jutimo karacelu ma konyo wec.
• Dong i kanisa mi pacu: Kabedo madwong utiye ku kanisa ma yubu nindu mi yweyu ot, camu cam, nyo coko. Donjo i dul eni bikonyi ku ju ma bedo i kabedu peri.
• Bedo i tuku: Bed ikind tuku mi galowang, calu mupira, basketball, nyo ngwec, uketho timo tic mi yot kum ku bedo karacelu. Tugu mi dikiri nyayu bedo jurimo.

Nen board mi kanisa nyo forum mi intanet pi lembe ma bitimere. I ngom moko, kabedo mi coko pa dhanu ubedo kabedo madit mi yub mi kabedo, ento i ngom mange, ot madho kongo nyo kabedo mi yom cwiny copo timo tic eni.

Ti ku jam tic mi cing ku ryeko

Kabedo mi intanet copo konyowa ni nwangu gurup ma rwate ku paru peri. Ento, lembakeca ucikere ni bedu ni dwoko wec woko kud i intanet pi wec ma thuc.

• Dony i dul mi intanet: Nen dul mi Facebook, dul mi Reddit, nyo apps ma juyike pi adhura peri. Kabedo eni pol kare yiko rombo pi wothu, camu, nyo wec.
• Ti ku apps mi yub: Apps ma nyuthu yub mi kabedo copo konyi ni nwangu coko ma icopo nwangu ngo. Yer ku piny ma imaru pi nwangu tic ma rwate.
• Nen ku judhugola: Udi moko nyo judhugola moko gitiye ku apps ma juyike pi judhugola. Tiyu ku piny eni pi nyuthu giri copo telu i rombo ma yot i kabedu peri.

TodayMap nyuthu lembe ma kumeno iwi map ma nen kamaleng, ma konyi ni neno kama tic pa dhanu ubetimere i kabedu peri. Eni ecopu bedu ber pi yubu yenga peri man ni nwangu gum ma ceng ceng.

Bed ku winjo maber man lubo tok lembe

Rombo ku dhanu ubedo nusu pa lwiny kende; gwoko winjiri mito kero. Winjo maber man lubu tok lembe kare ku kare ubedo yore madit mi loko dhanu ma ingeyo ni jurimo.

• Penj penji ma dhanu copo dwoko ngo: Nyuth miti mandha ikum lembe ma dhanu mukende weco. Penj gi pi ngec migi, paru migi, man paru migi pi adhura.
• Poi lembe: Kyewo nying man piny ma imaru ingey wec. Ka itiyo ku lembe eni i wec peri mir anyim, nyutho nia ibedo ku rwom ma malu.
• Lwong dhanu pi tic moko: Kakare mi lwongo dhanu ma nen ungo, nyuth yub moko, calu ve cidho i ot gwoko piny macon nyo temo ot cam manyen. Bedo ku lembe moko kende miyo bedo yot ni jumange ni timo lembe moko.

I thek moko, lwong’o dhanu maru lwong’o dhanu, ento i ng’om mange, lwong’o dhanu lwong’o dhanu ngo copo bedo ber. Nen kite ma dhanu mi kabedu ne giweco kudu man ilok kit peri nimakere ku lembene.

Bed moth man ibed moth

Bedu ku jurimo tero kare. Kud ikur bedo ku winjiri ma thuc pio pio. Bedo marom rom piretek pi ketho bedo karacelu man yioyic.

• Nyuthiri kare ku kare: Bed i ot kwan acel, kafe, nyo yub acel kare ku kare. Bedo ku ngec maber kelo bedo maber man weko wec bedo yot.
• Bed atera ni dhanu matung tung: Icopo ngo ni rwate ku dhanu ceke pio pio. Bed ku paru ma yot man mi dhanu kare mi nyuthu kura migi i kare ma bino.
• Yol kwero ku berocwiny: Tembe moko ci mi rwate ngo biwok maber. Nen lembe eni calu thenge mi yub man ungo calu lembe ma rac peri giri.

Poi nia bedo jurimo utiye yore aryo. Keth kero peri mi rwate ku dhanu mange de ni caku lok kudgi.

Ajiki

Nwangu jurimo i adhura manyen ubedo lembe ma timere yot yot ma mio foyofoc ni bedo moth man bedo moth. Ni tiyo ku piny ma dhanu zo maru, nitio ku lembe ma jutimo kubang ceng, man ni bedo i kwo mi pacu, icwio kare maber mi bedo karacelu. Wor kura pa kabedu peri man lok yore peri ni rombu ku kura pa dhanu mi kabedu peri. Ku kero ma nja man mitu mi ngeyo lembe, icopo gyero dul ma kony ma medo ngec peri i ot peri manyen. Cak ku timo ma nok, bed ma ling, man bed kud anyonga i wotho mi nwangu dhanu manyen man kabedu manyen.